DeFi Kredilerinde Teminat Oranı Hesaplama Rehberi

DeFi kredileri, bankalarda olduğu gibi merkezi bir kurumun onayıyla değil, akıllı sözleşmeler aracılığıyla yürütülür. Kullanıcı bir varlığı teminat olarak kilitler ve karşılığında genellikle farklı bir kripto para ya da sabit kripto para borç alır. Bu sistemde kredi riskini belirleyen en önemli ölçütlerden biri teminat oranıdır.

Teminat oranı, yatırılan varlığın piyasa değerinin alınan krediye ne kadar karşılık geldiğini gösterir. Oran düştükçe pozisyon likidasyona yaklaşır. Bu nedenle yalnızca ne kadar borç alınabileceğini değil, fiyat dalgalanmalarına karşı ne kadar güvenlik payı bırakıldığını da anlamak gerekir.

DeFi platformlarında kullanılan oranlar protokole, teminat türüne, borç varlığına ve piyasa koşullarına göre değişebilir. Faiz birikimi, oracle fiyat güncellemeleri ve işlem ücretleri de başlangıçtaki hesaplamayı zaman içinde etkileyebilir.

Teminat Oranı Neyi Gösterir

Teminat oranı, teminatın toplam değerinin borç bakiyesine bölünmesiyle bulunur. Formül şu şekildedir:

Teminat Oranı (%) = Teminat Değeri / Borç Değeri × 100

Örneğin 10.000 dolar değerinde Ether yatırıp 5.000 dolar borç aldıysanız teminat oranınız yüzde 200 olur. Başka bir ifadeyle, her 1 dolarlık borca karşılık 2 dolarlık teminat bulunur.

Bu kavram, borç/teminat oranı olarak bilinen LTV ile karıştırılmamalıdır. LTV, borcun teminata oranını gösterir ve aynı örnekte yüzde 50’dir. İki oran ters yönlü çalışır: LTV yükseldikçe teminat oranı azalır ve likidasyon riski artar.

Hesaplamanın Temel Formülü

İlk adım, teminatın güncel piyasa değerini hesaplamaktır. Bunun için varlık miktarı güncel fiyatla çarpılır. 2 ETH’nin fiyatı 3.000 dolar ise toplam teminat değeri 6.000 dolardır. Borç bakiyesi, alınan ana para ile birikmiş faizin toplamından geri ödenen miktarın çıkarılmasıyla belirlenir.

6.000 dolar değerindeki teminata karşılık 2.000 dolar borç alınırsa hesaplama şöyle olur:

6.000 / 2.000 × 100 = yüzde 300 teminat oranı

Platformun belirlediği maksimum LTV yüzde 70 ise teorik olarak 6.000 dolarlık teminat karşılığında en fazla 4.200 dolar borç alınabilir. Ancak maksimum limite ulaşmak, fiyat düşüşlerine karşı çok az alan bıraktığından riskli bir stratejidir.

Likidasyon Eşiği ve Sağlık Faktörü

Likidasyon eşiği, protokolün teminatı satmaya başlayabileceği kritik seviyedir. Örneğin bir varlık için likidasyon eşiği yüzde 80 LTV olarak belirlenmişse borç, teminat değerinin yüzde 80’ine ulaştığında pozisyon riskli hale gelir. Bu seviyenin teminat oranı karşılığı yüzde 125’tir.

Sağlık faktörü de benzer riski farklı bir biçimde gösterir:

Sağlık Faktörü = Teminat Değeri × Likidasyon Eşiği / Borç Değeri

10.000 dolar teminat, 5.000 dolar borç ve yüzde 80 likidasyon eşiği için sağlık faktörü 1,60 olur. Değer 1’in altına yaklaştıkça pozisyonun güvenlik payı azalır; 1’in altına inildiğinde likidasyon süreci başlayabilir.

Likidasyon sırasında teminatın piyasa fiyatı üzerinden satılması, ayrıca likidasyon cezası uygulanması mümkündür. Bu yüzden yalnızca platformun maksimum borç limitine değil, teminat oranının likidasyon eşiğine olan mesafesine de bakılmalıdır.

Borçlanma Seviyelerine Göre Risk

Aynı teminat için daha düşük borç almak, oranı yükseltir ve fiyat dalgalanmalarına karşı tampon oluşturur. Özellikle Ether, Bitcoin ve düşük piyasa değerli tokenlarda kısa sürede sert hareketler görülebilir. Bu hareketler, borç miktarı değişmese bile teminat oranını hızla düşürür.

Borç/Teminat Oranı (LTV) Teminat Oranı 10.000 Dolarlık Teminatta Borç Genel Risk Görünümü
%30 %333 3.000 dolar Düşük
%50 %200 5.000 dolar Orta
%70 %143 7.000 dolar Yüksek
%80 %125 8.000 dolar Kritik eşik

Tablodaki değerler genel hesaplama örnekleridir. Gerçek likidasyon seviyesi, kullanılan protokolün risk parametrelerine ve teminat varlığının türüne göre farklılaşır. Sabit kripto paralar dahi kur sabitliğini kaybedebileceği için tamamen risksiz kabul edilmemelidir.

Fiyat Dalgalanması Hesaba Nasıl Katılır

Teminatın fiyatı düşerken borç tutarı sabit kalırsa LTV yükselir, teminat oranı ise azalır. 10.000 dolar değerindeki teminat yüzde 20 gerileyerek 8.000 dolara düşerse ve borç 5.000 dolar olarak kalırsa yeni teminat oranı yüzde 160 olur.

Borç alınan varlığın fiyatı yükselirse de risk artabilir. Örneğin USDC borcuna karşılık alınan bir varlığın fiyatı sabit kalsa bile borç olarak alınan değişken fiyatlı token değer kazanırsa borcun dolar karşılığı büyür. Bu nedenle hesaplama her zaman teminat ve borç varlığının aynı fiyat birimindeki güncel değerleriyle yapılmalıdır.

Oracle gecikmeleri, düşük likidite ve ani piyasa hareketleri de dikkate alınmalıdır. Bir pozisyon güvenli görünürken fiyat güncellemesi sonrasında likidasyon sınırına yaklaşabilir.

Daha Güvenli Borçlanma İçin Uygulamalar

DeFi kredi pozisyonunu yönetirken oranı düzenli takip etmek, otomatik uyarılar kullanmak ve gerektiğinde borcun bir bölümünü geri ödemek önemlidir. Teminat eklemek de LTV’yi düşürerek sağlık faktörünü yükseltir.

Doğru teminat oranı, tek bir sabit yüzdeye bağlı değildir; varlığın oynaklığı, borcun türü ve piyasanın likiditesiyle birlikte değerlendirilmelidir. Kripto Para Forum’da DeFi kredileri, teminat yönetimi ve piyasa hareketleri hakkındaki deneyimleri takip ederek farklı kullanıcıların hesaplama yöntemlerini inceleyebilir, kendi pozisyonlarınızı daha bilinçli biçimde yönetebilirsiniz.